شکافتن تاریکی

پس کسی خواهد پرسید چه معنا دارد تأویل تأویل؟ اگر سخنی تأویل شده باشد تأویل دوباره آن به چه معناست؟ خواهم گفت: تأویل تأویل ره بردن به ژرف‌ترین معناست زیرا که یک سخن می‌تواند لایه‌های مختلفی از معنا را در برداشته باشد. پس یک نفر ممکن است با تأویل به لایه‌های سطحی آن سخن راه پیدا کند و اما دیگری به اعماق آن سخن! مثلا تأویل یوسف از رویای پادشاه مصر تأویلی است که خود تأویل دیگری دارد و تأویل تأویل رویای پادشاه مصر چیزی غیر از آن است که یوسف افشاء نمود؛ چنانچه رویای یوسف به غیر از تأویلی که یعقوب و یوسف از آن کردند، تأویل دیگری نیز دارد که نه یوسف از آن آگاه بود و نه یعقوب. پس آن تأویل را تأویل دیگری می‌باید تا معنای راستین آن آشکار شود. چه کس است که به تأویل تأویل راه برده باشد؟